Elektrocultuur: koper in de moestuin

Elektrocultuur, ook wel electrocultuur, is het idee dat de elektriciteit die van nature in lucht en bodem zit, planten helpt groeien. Tuinders werken ermee met koperen antennes, draden in de grond en piramides tussen de planten. Het klinkt nieuw, maar het is ruim tweehonderd jaar oud. Hier lees je waar het vandaan komt, wat onderzoekers vonden en hoe je er zelf mee begint.
Waar het begon: Bertholon, 1783
In 1783 schreef de Franse natuurkundige Pierre Bertholon een boek over elektriciteit en planten: De l'électricité des végétaux. Hij bouwde er een apparaat bij, de électrovégétomètre: een metalen staaf met punten die de elektriciteit uit de lucht opving en naar de planten leidde. Bertholon was ervan overtuigd dat die elektriciteit de groei bevordert.
Het noorderlicht van Selim Lemström
Ruim honderd jaar later pakte de Finse natuurkundige Selim Lemström het idee weer op. Lemström was hoogleraar in Helsinki en deed onderzoek naar het noorderlicht. Hij zag dat bomen in het hoge noorden sterker groeiden in de jaren met veel noorderlicht, en verklaarde dat met de elektriciteit in de lucht. Vanaf 1885 deed hij zeventien jaar lang proeven met granen, aardappelen, wortelen en aardbeien, met elektriciteit uit een generator. Volgens een overzicht in het vaktijdschrift Acta Horticulturae (1973) nam het drooggewicht bij granen met 60 procent toe en bij wortelen met 183 procent. Zijn bevindingen beschreef hij in 1902 in het boek Elektrokultur. In 1904 verscheen het in het Engels: Electricity in Agriculture and Horticulture.
Justin Christofleau en zijn antennes
In de jaren twintig maakte de Fransman Justin Christofleau elektrocultuur bekend bij gewone tuinders. Hij vroeg zo'n veertig octrooien aan, waaronder een voor een "elektromagnetische stolp" (1927), en schreef in 1923 een boek over grotere oogsten door elektrocultuur. Christofleau werkte met antennes die de elektriciteit uit de lucht opvingen en in de grond leidden, zonder stroom van buiten. Op 26 april 1930 liet hij zijn gewassen door een deurwaarder vastleggen: tarwe met bladeren tot 73 centimeter en een kool van meer dan twee meter doorsnee.
De open koperen ring (1925)
In dezelfde jaren werkte in Parijs de ingenieur Georges Lakhovsky, die uit Rusland naar Frankrijk was gekomen. Hij ging ervan uit dat alles wat leeft trilt, en dat een open kring van koper die trilling kan opvangen. Om dat te laten zien, deed hij in Parijs een proef met geraniums. In december 1924 besmette hij ze met een bacterie die woekeringen op de stengel geeft. Begin januari 1925 hing hij om één plant een open kring van koper, zo'n 30 centimeter in doorsnee, waarvan de uiteinden elkaar niet raakten. Volgens Lakhovsky waren de andere geraniums na een paar weken dood, en groeide de plant met de kring gewoon door. Drie jaar later was hij 1,40 meter hoog. Hij beschreef de proef in zijn boek Le Secret de la vie (1929).
Uit die open kring komt de koperen spiraal die veel tuinders nu om of naast hun planten zetten, in de moestuin en in huis.
Onderzoek door overheden
Ook overheden namen het serieus. Het Britse ministerie van Landbouw liet het van 1918 tot 1936 onderzoeken door een speciale commissie, het Electro-Culture Committee. In Frankrijk deden onderzoekers tussen 1918 en 1925 proeven met positieve resultaten.
Onderzoek van nu
In 2022 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Food een Chinese studie. De onderzoekers kweekten erwten in een kas, een deel ervan in een elektrisch veld. Dat veld wekten ze op met een klein apparaat dat werkt op wind en regen, voor ongeveer veertig dollar. De erwten in het elektrische veld brachten ongeveer een vijfde meer op.
Ook zonder stroom wordt er gemeten. In Nigeria zetten onderzoekers in 2025 koperen antennes bij okraplanten, zonder enige stroombron. De twaalf planten met een antenne gaven samen 156 vruchten, tegen 67 bij de zes planten zonder, ruim twee keer zoveel per plant.
Antennes, draden en piramides: wat tuinders nu doen
De meeste tuinders werken net als Bertholon en Christofleau zonder stroombron. Ze gebruiken koper:
- Antennes. Een koperen draad, vaak in een spiraal om een houten stok gewonden, die rechtop tussen de planten staat. Hoe je er zelf een maakt, lees je bij een elektrocultuur-antenne maken.
- Spiralen. Een spiraal van koperen buis of staaf, om of naast een plant in de grond of in de pot. Het is de vorm die teruggaat op de ring van Lakhovsky.
- Draden in de grond. Koperdraad dat tussen de rijen in de grond wordt gelegd.
- Piramides. Een piramide van koper of hout boven of naast de planten. In onze moestuinproef waren het houten piramides van douglas.

Koper is daarbij het vaste materiaal: het geleidt goed, roest niet en is makkelijk te buigen. Welk koper je waarvoor gebruikt, en hoe het met de jaren verkleurt, lees je bij koper. Antennes en ander materiaal voor elektrocultuur vind je bij Meditech Europe, in de categorie elektrocultuur, zoals de koperen plantspiraal.
Onze moestuinproef
In 2026 stonden bij ons bieten, bleekselderij en pompoen een seizoen lang onder en naast een piramide. Bij de bieten en de bleekselderij was de oogst onder de piramide ruim twee keer zo groot. Lees hoe de moestuinproef verliep.
Zelf beginnen met een koperen antenne
Een antenne maak je in een half uur zelf, met een houten stok en kaal koperdraad. Hoe dat gaat, met een tekening, lees je bij een elektrocultuur-antenne maken. Daarna vergelijk je zo:
- Kies twee bedden met dezelfde grond en dezelfde zon.
- Zet in het ene bed een koperen antenne of een piramide, en laat het andere bed zonder.
- Zaai of plant in beide bedden dezelfde gewassen, op dezelfde dag.
- Houd bij wat je ziet en maak foto's.
- Weeg aan het eind van het seizoen de oogst van beide bedden.
Zo weet je na één seizoen wat het in jouw tuin doet. We vinden het leuk om te horen wat eruit kwam: zie zelf meedoen.
Veelgestelde vragen
Wat is elektrocultuur?
Het gebruik van de natuurlijke elektriciteit in lucht en bodem om planten te laten groeien, meestal met koperen antennes, draden of piramides. Het idee gaat terug tot Pierre Bertholon in 1783.
Werkt elektrocultuur ook zonder stroom?
Bertholon en Christofleau werkten zonder stroombron, met staven en antennes die de elektriciteit uit de lucht opvingen. Lemström en de Chinese onderzoekers van 2022 wekten zelf een elektrisch veld op. In de okraproef uit Nigeria (2025) stonden alleen koperen antennes, zonder stroom, en gaven de planten ruim twee keer zoveel vruchten.
Wie was Selim Lemström?
Een Finse natuurkundige (1838–1904) die onderzoek deed naar het noorderlicht. Hij deed vanaf 1885 proeven met onder meer granen en wortelen, met tot 183 procent meer drooggewicht, en schreef er in 1902 het boek Elektrokultur over.
Welk materiaal gebruik je voor elektrocultuur?
Vrijwel altijd koper: koperdraad voor antennes en draden in de grond, koperen buis of staaf voor spiralen, en koper of hout voor piramides. Koper geleidt goed en roest niet.
Waar komt de koperen spiraal voor planten vandaan?
Van de open koperen ring die de ingenieur Georges Lakhovsky in de jaren twintig om geraniums zette. Tuinders zetten zo'n spiraal nu om of naast hun planten, buiten en in huis.

Geschreven door Marijn Makkes van der Deijl, die sinds 2019 met koper en piramides werkt.
Bronnen
- Bertholon, P. (1783). De l'électricité des végétaux.
- Lemström, S. (1902). Elektrokultur. Erhöhung der Ernte-Erträge aller Kulturpflanzen durch elektrische Bestrahlung. Berlijn: W. Junk.
- Zurbicki, Z. (1973). Atmospheric electricity and plant nutrition. Acta Horticulturae 29, 413–428.
- Lemström, S. (1904). Electricity in Agriculture and Horticulture. Londen.
- Christofleau, J. (1923). Augmentation des récoltes et sauvetage des arbres malades par l'électroculture. La Queue-les-Yvelines.
- Lakhovsky, G. (1929). Le Secret de la vie: ondes cosmiques et radiation vitale. Parijs: Gauthier-Villars. Engelse uitgave: The Secret of Life (1939). Londen: Heinemann.
- Blackman, V. H. (1924). Field experiments in electro-culture. Journal of Agricultural Science 14, 240–257.
- Atanda, A. O. e.a. (2025). Effects of electroculture antennas on okra growth and yield performance. IKR Journal of Agriculture and Biosciences 1(4), 229–237.
- Li, X. e.a. (2022). Stimulation of ambient energy generated electric field on crop plant growth. Nature Food 3.
Laatst bijgewerkt: november 2026